Sommige mensen lopen een trainingsruimte binnen en nemen kennis mee. Liesbeth van Zuiden neemt leven mee.

Je merkt het direct wanneer ze begint te praten. Niet omdat ze harder spreekt dan anderen. Integendeel. Haar kracht zit juist in de rust. In de ruimte tussen haar woorden. In de manier waarop ze vertelt zonder zichzelf groter te maken dan nodig is. Binnen UNLP kennen veel mensen haar als trainer van de NLP Coachopleiding, Familieopstellingen en de Trainersopleiding. Maar achter die professionele rol zit een vrouw die jarenlang bezig is geweest met één fundamentele vraag: Wat draag ik eigenlijk met me mee dat niet van mij is?

Het antwoord daarop bracht haar uiteindelijk naar systemisch werk. En misschien nog belangrijker: terug naar zichzelf.

Een hond, een park en een toevallige ontmoeting

Het begint allemaal verrassend klein. Een wandeling met de hond in Heiloo. Een onbekende vrouw. Een gesprek dat eigenlijk nergens naartoe hoefde te gaan. Maar soms veranderen juist die gesprekken iets wezenlijks. “Ik was op dat moment enorm bezig met de geschiedenis van mijn vader,” vertelt Liesbeth. “Hij had tijdens de oorlog ondergedoken gezeten en sprak daar na de oorlog eigenlijk nooit meer over.”

Dat zwijgen hing als een soort onderstroom door het gezin heen. Niet uitgesproken, maar altijd aanwezig. “Ik kende de hele familie van mijn moeders kant. Ooms, tantes, neven, nichten. Maar van mijn vaders familie wist ik bijna niets. Alsof daar een stuk geschiedenis ontbrak.” De vrouw in het park luisterde aandachtig en vroeg toen iets simpels. “Heb je wel eens van familieopstellingen gehoord?” Liesbeth had geen idee waar ze het over had. Twee dagen later zat ze bij een open dag.

“En ik weet nog dat ik dacht: wat ís dit eigenlijk? Ik vond het fascinerend en ongemakkelijk tegelijk. Maar vooral voelde ik dat ik hier iets mee moest.” Dat gevoel bleek juist.

De angst om zichtbaar te zijn

Niet veel later begon ze aan een NLP Practitioner. Daarna volgden de masteropleiding en uiteindelijk de trainersopleiding. Samen met collega trainer Alex Vaassen groeide ze steeds verder het vak in. Van buiten zag het er waarschijnlijk vanzelfsprekend uit. Een trainer die voor groepen staat, opleidingen geeft, mensen begeleidt.

Van binnen voelde dat heel anders.

“Ik vond zichtbaar zijn ontzettend spannend.” Ze vertelt het bijna achteloos, maar de impact ervan was groot. Jarenlang stond ze voor groepen met rode vlekken in haar nek. Coltruien. Grote sjaals. Alles om het maar een beetje te verbergen. “En het gekke was: ik wist mijn vak allang goed. Ik was voorbereid. Ervaren ook. Maar mijn lijf reageerde alsof er gevaar dreigde.” Pas veel later viel het kwartje. Haar vader had de oorlog alleen overleefd doordat hij onzichtbaar bleef. “Als hij zichtbaar was geweest, was hij waarschijnlijk vermoord. Dat besef kwam echt binnen.”

Even blijft het stil.

“En ergens droeg ik dat dus nog steeds mee.” Dat is precies waar systemisch werk volgens haar over gaat. Niet alleen begrijpen waar bepaald gedrag vandaan komt, maar het daadwerkelijk voelen in je lijf. Omdat mensen ontdekken, leren en inzien wat er op onbewust niveau allemaal meespeelt, verandert hun gedrag in het hier en nu vaak vanzelf. Vrijer. Lichter. Minder gestuurd door oude overlevingsmechanismen.

Liesbeth omschrijft het verschil tussen NLP en systemisch werk daarom treffend: “NLP is leren zwemmen, en systemisch werk is leren om de loodgordel af te doen waarvan je niet eens weet dat je ermee zwemt.” “Toen ik eenmaal zag dat die angst niet alleen van mij was, veranderde er iets. Het hoefde niet meer weg. Ik hoefde mezelf niet meer te fixen.”

Van meesterschap naar verdieping

Liesbeth heeft het grootste deel van haar trainersleven NLP gegeven. Eerst als trainer, later als opleider van nieuwe trainers. Jarenlang hielp ze mensen om bewuster te worden van hun communicatie, hun overtuigingen en de patronen die hun gedrag sturen.

“NLP blijft voor mij een prachtige methodiek,” zegt ze. “Het heeft me ontzettend veel gebracht en ik heb er jarenlang met veel plezier les in gegeven.”

In de loop der jaren groeide ze door tot NLP Master Trainer, een titel die voor haar voelt als een bekroning op haar werk en ontwikkeling als trainer.

Maar juist daarna gebeurde iets onverwachts.

“Het bijzondere is dat ik, nadat ik NLP Master Trainer was geworden, vrijwel geen NLP meer ben gaan geven.”

Niet omdat haar waardering voor NLP minder werd. Integendeel.

“Juist doordat ik zo lang met NLP had gewerkt, werd ik nieuwsgierig naar wat er nog onder lag. Naar de diepere lagen die je niet altijd met bewustwording of gedragsverandering bereikt.”

Die zoektocht bracht haar steeds vaker naar het systemisch werk.

Volgens Liesbeth vullen de twee elkaar prachtig aan. NLP helpt mensen om nieuwe mogelijkheden te ontdekken in hoe ze denken, voelen en handelen. Systemisch werk kijkt naar wat daaronder meespeelt: oude loyaliteiten, familiepatronen en onbewuste dynamieken die vaak al veel langer aanwezig zijn.

“Mensen ontdekken, leren en zien wat er op onbewust niveau allemaal speelt. En juist daardoor verandert hun gedrag in het hier en nu vaak vanzelf. Er komt meer ruimte. Meer vrijheid.”Ze vat het verschil graag samen in een beeld dat voor haar veel zegt: “NLP is leren zwemmen, en systemisch werk is leren om de loodgordel af te doen waarvan je niet eens wist dat je ermee zwom.”

Auschwitz

Jarenlang zei Liesbeth dat ze nooit naar Auschwitz zou gaan. “Ik dacht echt: als ik daar kom, ga ik onderuit.” Tot ze op een avond een bericht kreeg van Alex met de vraag of ze mee wilde naar Krakau. “Mijn vingers hadden al ja gestuurd voordat mijn hoofd zich ermee kon bemoeien.”

Ze lacht zacht wanneer ze het vertelt. Alsof ze nog steeds verbaasd is over haar eigen antwoord. Maar daar, op die plek waar geschiedenis bijna tastbaar wordt, gebeurde iets wat ze moeilijk onder woorden kan brengen. “Ik voelde ineens heel helder: dit is mijn geschiedenis, maar het is niet mijn leven.” Geen groot dramatisch moment. Geen filmische doorbraak. Juist niet. Meer een diepe innerlijke verschuiving.

“Voor het eerst voelde ik echt dat ik vrij was.” Ze noemt het nog altijd het meest helende moment van haar leven. Niet het mooiste. Dat verschil maakt ze bewust. “De geboorte van mijn kinderen blijft natuurlijk het allermooiste. Maar dit was iets anders. Alsof er ergens diep vanbinnen eindelijk rust kwam.”

Mensen zijn vaak veel vermoeider dan ze denken

In haar jaren als trainer zag Liesbeth hetzelfde patroon steeds terugkomen. Mensen die functioneren. Die werken. Die zorgen. Die doorgaan. Mensen die gelukkig zijn, kinderen hebben en een goed leven leiden. En ondertussen niet doorhebben hoeveel energie dat kost. “Er zijn mensen, misschien wel veel, die op wilskracht leven,” zegt ze. “Totdat ze persoonlijke ontwikkeling gaan doen en ineens voelen hoe moe ze eigenlijk zijn.”

Dat raakt volgens haar de kern van systemisch werk. Niet graven om het graven. Niet eindeloos analyseren. Maar ruimte maken. Meer adem. Meer rust. Meer jezelf. “Het leven wordt lichter wanneer je stopt met dragen wat niet van jou is.” En nee, dat betekent niet dat pijn verdwijnt. “Je geschiedenis blijft onderdeel van je. Alleen hoeft het je niet meer gevangen te houden.”

Lichtheid is óók heling

Misschien is dat wel het meest verrassende aan Liesbeth. Ondanks alles blijft er lichtheid in haar verhaal zitten. Humor ook. Ze praat open over de periode waarin ze borstkanker had, inmiddels volledig hersteld, en vertelt bijna verbaasd hoeveel er gelachen werd op de afdeling oncologie.

“Soms harder dan ergens anders.” Voor haar hoort dat bij leven. “Joy is essentieel,” zegt ze zonder aarzeling. “Mensen vergeten dat soms. Zeker wanneer het zwaar wordt.” Dat betekent niet dat ze moeilijke dingen wegrelativeert. Integendeel. Ze weet als geen ander hoe donker het leven soms kan voelen. Maar juist daarom gelooft ze zo sterk in het belang van licht. Niet als positiviteitstruc. Als levenshouding.

De laatste training

Binnenkort geeft Liesbeth haar laatste Familieopstelling opleiding bij UNLP. Daarna gaat ze met pensioen. Voelt dat als afsluiten? “Niet echt,” zegt ze nadenkend. “Meer als een volgende beweging.”

Ze verwacht dat haar laatste groep waarschijnlijk net zo zal zijn als alle andere groepen. Veel diepgang. Veel eerlijkheid. Maar ook veel lachen.

“Systemisch werk is niet alleen maar zwaar. Dat beeld klopt gewoon niet. Er zit ook zoveel liefde, zachtheid en humor in mensen.” En daarna? Meer tijd voor haar familie. Haar kleinkinderen. Misschien schilderen. “Mijn moeder en grootvader konden prachtig schilderen,” zegt ze glimlachend. “Dus misschien zit dat ook ergens in mij.”

Waarschijnlijk gaat ze het niet eerst uitgebreid analyseren. Ze begint gewoon.

Aan het einde van het gesprek komt Leonard Cohen voorbij. Zijn woorden hangen al jaren op haar koelkast. Niet als mooie quote voor Instagram, maar als een soort herinnering aan alles wat het leven tegelijk moeilijk en waardevol maakt.

Ze kijkt even voor zich uit en zegt dan: “There’s a crack in everything. That’s where the light gets in.”